SEComS : “Peskiza M-SRI Hatudu Konfiansa Ba PM Xanana Sa’e Ba 84℅”

SAPNewsTL, Díli – Secretaria de Estado da Comunicação Social (SEComS) realiza sorumutu ho ofisiál média governu nian husi ministériu sira hodi hametin papél ofisiál mídia no aktualiza relatóriu peskiza husi Mata Dalan Survey and Research Institute (M-SRI) katak konfiansa ba lideransa Primeiru-Ministru Xanana Gusmão sa’e to’o 84%.

Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Ximenes Loro Dias hateten governu kontinua fó formasaun ba ofisiál média iha liña ministerial hotu-hotu. inisiativa ida-ne’e importante atu hasa’e kapasidade no kompriensaun kona-ba papél média ofisiál sira.

“Formasaun ida-ne’e importante atu ofisiál média sira kompriende di’ak sira nia papél hanesan lian no matan iha kada ministériu hodi asegura informasaun governu bele to’o ho klaru ba públiku.” dehan Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál Expedito Ximenes Loro Dias ba Jornalista sira iha Salaun Diplomata MNEC, 26/03/2026.

Tuir planu SECOMS nian, programa formasaun ne’e realiza dala ida kada tinan hodi hasa’e kapasidade teknika, atividade ne’e mos buka atu kria relasaun komunikasaun ne’ebé di’ak liu entre ofisiál média governu nian ho órgaun komunikasaun sosiál sira seluk.

“Dala barak ofisiál média sira seidauk kompriende di’ak, oinsá halo komunikadu imprensa no oinsá estabelese relasaun di’ak ho média sira seluk. Tan ne’e, formasaun ida-ne’e sei ajuda sira atu fortifika sira nia papél.” SEKOMS hatutan

Iha sorumutu ne’e, Sekretáriu Estadu mos hato’o nia ksolok tanba reprezentante husi liña ministerial hotu-hotu marka prezensa, hato’o problema no dezafiu sira ne’ebé sira enfrenta iha área komunikasaun.

Aleinde ne’e SEKOMS husu ba liña ministerias hotu atu foti Coordenador media Sira sai ba funsiánariu permanente, nune’e dados sira la bele lakon wainhira mandatu remata.

Iha fatin hanesan, Diretor Direção Nacional de Disseminação de Informação Paulino Quintas hatutan Ofisial média governu sira presiza hametin konkordánsia hodi kumpri lei no hadia sira-nia servisu komunikasaun, liuhusi avaliasaun ba programa sira durante tinan 2025 no preparasaun ba prioridade iha 2026.

“Konkordánsia hodi kumpri lei importante atu haree fila fali saida maka ita halo ona iha 2025 no saida maka ita tenke aumenta ba oin, tanba ita nu’udar ofisial média iha papél prinsipal iha komunikasaun.”Haktuir Paulino Kintas.

Durante implementasaun programa iha 2025, identifika katak balun husi programa ladún to’o ho di’ak ba povu tanba utilizasaun kanal komunikasaun ne’ebé seidauk efisiente.

“Programa sira ne’ebé ita halo ladún to’o ba povu tanba kanal komunikasaun la la’o ho di’ak, ne’e mak fó oportunidade ba ema seluk atu halo interpretasaun sala.” nia Informa

Nia afirma situasaun ida ne’e mos kontribui ba propagasaun informasaun la loos (hoax), tanba falta informasaun ofisiál kona-ba atividade governu nian.

“Hoax barak mosu tanba ita la informa klaru saida maka governu halo, entaun povu la hatene realidade.” nia Informa

Tanba ne’e, governu define tinan 2026 nu’udar períodu atu hametin papél ofisial média hodi hadi’a komunikasaun públika.

“Iha 2026, ita tenke hametin papél ofisial média atu hadi’a komunikasaun no asegura informasaun to’o ba povu.” Nia Salienta

Ofisial média sira iha responsabilidade atu fó informasaun klaru, loos no transparente kona-ba programa governu no impaktu ba sosiedade.

“Ita tenke hatudu katak governu halo saida, oinsá programa la’o no saida
mak impaktu ba povu.”nia afirma.

Utilizasaun kanal hanesan website no pájina ofisiál konsidera importante atu dissemina informasaun ba públiku.

“Kada instituisaun tenke iha website ka pájina ofisiál ne’ebé ativa, atu informasaun bele to’o direta ba povu.” nia informa

Ofisial média sira mos presiza iha kapasidade básika komunikasaun no komprende di’ak programa sira, molok hato’o ba públiku.

“Kuandu ita la komprende programa, informasaun bele sai sala, tanba ne’e importante atu komprende uluk.”nia hateten.

Paulino Kintas mos husu ba Ofisial media sira atu halo kolaborasaun diak ho média sira seluk tanba sira mak sai fator importante atu aumenta kualidade informasaun.

“Ita nu’udar média ofisial tenke halo relasaun di’ak ho média sira seluk, atu servisu hamutuk no aumenta kualidade informasaun.”dehan Paulino

Expedito sublinha rezultadu peskiza husi Mata Dalan Survey and Research Institute (M-SRI) katak konfiansa ba lideransa Primeiru-Ministru Xanana Gusmão sa’e tebes to’o 84%.

“Peskiza ne’e mós fó hanoin mai ita katak iha setór balun ne’ebé povu seidauk kontente. nu’udar imajen’ no ‘lian’ Governu nian, ita-boot sira mak iha knaar boot atu transforma krítika sira-ne’e sai fali rezultadu serbisu ne’ebé nakloke no kredivél.”

Sekretariu Estadu ne’e fo agradese ba servisu nain Media officer ka “Relasaun Públika” ne’ebé presta ona servisu hosi instituisaun governu iha tempu naruk, no espesiál mos ba sira hotu ne’ebé hetan knaar iha IX Governu Konstitusionál.

“Ita boot sira sai hanesan ‘forsa estraordinariu’ ida hosi membru governu ida, forsa hosi instituisaun governu ida nian no sai sasukat ida ba imajen susesu hosi Governu ida ninia mandatu”.

Iha era dijitál iha papél Media officer vital liután – Estratéjia komunikasaun hosi ekipa Media Officer ida ne’ebé di’ak ajuda ka kontribui hadi’a instituisaun governu ida nia reputasaun, dada konfiansa públiku besik liu tan, no kria relasaun sira ne’ebé forte ba benefísiu mútua.

La duvida, – peskiza husi (M-SRI) kona-ba persepsaun públiku ba prestasaun IX Governu Konstitusionál iha tinan daruak nian. “Rezultadu ne’ebé ita simu la’ós de’it númeru iha surat tah leten, maibé ne’e mak lian husi povu ne’ebé ita serbí”.

Media officer hanesan “imajen” no “lian” Governu nian, iha responsabilidade boot atu rona, analiza, no responde ba rezultadu peskiza ne’e ho onestu no profisionál.

“Parabéns ba imi hotu, peskiza hatudu katak konfiansa públiku ba lideransa Primeiru-Ministru Xanana Gusmão sa’e to’o 84%. Povu fiar katak ita-nia Primeiru-Ministru bele lori nasaun ne’e ba oin. – Maibé, ida-ne’e mós sai dezafiu boot ba ita: Oinsá Ami membru governu, no media officer sira, bele akompaña ritmu serbisu ne’ebé maka’as husi ita-nia Xefe Governu”.

Segundu, ita presiza onestu ho dezafiu sira. – Relatóriu M-SRI temi ho klaru katak iha ministériu balun ne’ebé públiku apresia tanba “tun ba terrenu”, hanesan Obras Públikas, Edukasaun, no Agrikultura. Maibé, iha mós notas kritiku:

1. Iha Saúde, públiku preokupa ho kestaun ai-moruk no atendimentu iha HNGV.

2. Iha Agrikultura, kestaun justisa iha distribuisaun tratór no adubu sai notas importante.

3. Iha Komérsiu, kestaun fasilidade merkadu no ijiene sai preokupasaun.

4. Iha Infraestrutura, bee-moos, lixu, no kustu eletrisidade mós sai pontu ne’ebé presiza mellora.

Saida mak imi-nia papél nu’udar Media Officer iha ne’e?

Imi la’ós de’it ema ne’ebé kobre serimónia. Imi-nia knaar mak:
1. Transparénsia: Esplika ba públiku tanba-sa ai-moruk menus ka oinsá distribuisaun tratór ne’e hala’o. Se ita nonok, públiku sei kria sira-nia interpretasaun rasik.

2. Informasaun Solusaun: Bainhira iha problema, uza media hodi fó sai saida mak Governu halo ona hodi rezolve. Ezemplu, kampaña kona-ba enerjia alternativa (solár panel) presiza nakloke liután ba povu.

3. Hadi’a Komunikasaun Terrenu: Hanesan Ministru Obras Públikas ne’ebé “la’o maka’as”, imi mós tenke hatudu katak Governu besik ho povu liuhusi konteúdu ne’ebé “humanu”.

“Rezultadu peskiza ne’e mós dehan mai ita katak: Komunikasaun la’ós de’it kona-ba ‘Saida’ mak ita ko’alia, maibé ‘Oinsá’ ita hato’o. Bainhira povu dehan sira ladún satisfaz ho distribuisaun adubu, ne’e bele sai tanba informasaun la to’o ba sira ho loloos. Iha ne’e mak imi-nia knaar: uza imi-nia kreatividade hodi kria konteúdu ne’ebé klaru, detallu, no hatán duni ba dúvida sira iha komunidade leet.”

Oinsá Media Officer Responde ba Peskiza ne’e?

1. Analiza Komentáriu – Media Officer sira tenke sai “matan-moris” iha media sosiál. Se iha peskiza dehan ladi’ak, haree mós iha komentáriu Facebook saida mak povu kestiona liu.

2. Kria Konteúdu Resposta – Halo vídeo badak ka Q&A (Pergunta no Hatán) hodi kobre kestaun krítiku sira ne’ebé temi iha peskiza (ezemplu: kestaun kadeira/meza iha eskola).

3. Proaktivu – Labele hein de’it relatóriu tinan-tinan. Media Officer tenke halo monitorizasaun loroloron hodi informa ba superior sira kona-ba “sentimentu públiku”.

Rezultadu peskiza M-SRI nian foin lalais ne’e fó mensajen klaru: povu fiar tebes ba ita-nia lideransa Primeiru-Ministru, maibé sira mós kritiku tebes ba oinsá ita serbí sira loroloron. – Peskiza ne’e la’ós de’it dadus sientífiku, maibé ida-ne’e mak ‘chamada para a ação’ ka dezafia ba imi Media Officer, atu hasa’e kualidade komunikasaun hodi nune’e povu bele sente duni prezensa Governu nian iha sira-nia leet.

Rezultadu pursentu 60 dezenpeñu jerál ne’e di’ak, maibé ita labele satizfaz de’it ho ne’e. Ita hakarak sa’e ba 80%, 90%. Governu sente katak rezultadu peskiza ne’e mak motivasaun.

Ikus, – Ha’u husu ba Media Officer hotu: Mai ita servisu maka’as liután! Hadia imi-nia testu hakerek sira, kria konteúdu ne’ebé klaru, no hatán ba preokupasaun povu nian ho faktu. Ita mak sai ponte ne’ebé hametin konfiansa povu ba IX Governu konstitusionál.

Obrigadu barak ba imi-nia dedikasaun.
Mai ita hamutuk halo IX Governu ne’e besik liután iha povu nia fuan.