𝗔𝗹𝗸𝗮𝘁𝗶𝗿𝗶 : “𝗙𝘂𝗻𝗱𝗮𝗱𝗼𝗿 𝗟𝗮’𝗼𝘀 𝗘𝗺𝗮 𝗜𝗱𝗮 𝗗𝗲’𝗶𝘁, Ami Rua Nicolau Ida De’it”

Imajem : Eis Primeiru Ministru Marí Alkatiri. Foto : Média Ex PM

SAPNewsTL, Díli : Ligadu ho deklarasaun Presidente Repúblika José Ramos-Horta kona ba fundador, Eis Primeiru Ministru Marí Alkatiri deklara la’os Xavier do Amaral & Nicolau Lobato deit mak fundador, “ha’u nunka dehan ha’u fundador”.

“Fundador la’os Nicolau Lobato no Francisco Xavier deit, fundador la’os ema ida deit, ami rua Nicolau Lobato ida deit, ami rua besik malu, laiha ema ida hatun ha’u”. Deklara Sekretariu Jeral Partidu FRETILIN Marí Alkatiri iha Farol, 27/11/2025.

Alkatiri hatutan, “O bosok faktu maka o sei halo istoria ulun tun ain sa’e, ha’u nunka dehan ha’u fundador ne’ebe deit, se Xanana nia nunka dehan nia fundador, sira be tabele ne’e mak ko’alia, sira mak tabele, ha’u la tabele ema ida, ami ne’e kontinuador, ne’e mak realidade, nia hala’o hala’o nia funsaun hanesan liderança ida, só ke lideransa uluk iha guerilla, agora estadu ona, iha kultura lideransa foun, iha orgaun de soberania”.

“Tanba poder, ita halo istória ulun tun, ain sa’e, poder polítika ohin loron, ukun fali ho dekretu lei, lei no konstitusaun mós la vale, ita ukun ho dekretu lei, ne’e ita halo ditadura signifika ema ida ka grupu ida deit mak manda”. Nia sublinha

Eis Primeiru Ministru ne’e dehan “Ha’u kontente tanba ha’u sei moris, ha’u triste tanba ha’u mesak, ha’u triste tanba ema sira ne’ebe uluk iha FRETILIN fila kontra fali FRETILIN”.

Ligadu ho loron proklamasaun independênsia ba dala 50, Alkatiri husu povu Timor-Leste atu “Halo reflesaun, loke matan hodi haree, tempu ona hodi hanoin hamutuk hadia no hadia, tau osan hodi servi povu, halakon korupsaun no rezolve problema”.

“FRETILIN nunka lakon eleisaun, osan mak manan eleisaun, ha’u maka primeiro vez ko’alia dada greater sunrise mai Timor-Leste iha tinan 2006, ha’u aseita greater sunrise mai Timor-Leste maibe halo jestaun ida la’os atu selu tusan, labele kari rai rahun ba povu”. Nia dehan

Antes ne’e, Presidente Repúblika José Manuel Ramos-Horta deklara fundador Repúblika Demokrátika Timor-Leste (RDTL) maka Francisco Xavier do Amaral no Nicolau dos Reis Lobato, Kay Rala Xanana Gusmão maka restaurador ba ukun rasik an.

“Fundador lolos nain rua mak avo Xavier do Amaral no Nicolao Lobato maibe laos signifika katak Xavier do Amaral no Nicolao Lobato mesak, lae! Ema ne’ebé importante hakbesik Nicolao Lobato ida maka Mari Alkatiri no iha sira seluk tan”. Hatuir Presidente Repúblika José Ramos-Horta iha Salaun China, 26/11/2025, durante partisipa meet the press ne’ebe organiza hosi SEKomS.

Ramos-Horta hatutan, iha tinan 1975, Nicolau Lobato fo fiar ba nia nu’udar Ministru Negosiu EstrangeiruEstrangeiru iha momentu ne’ebá.

“Ha’u hakbesik Nicolao Lobato hanesan kolega, maibe konfiansa politiku atu kaer organizasaun ha’u laiha, ha’u nia funsaun maka ne’e, Ministru Negósiu Estranjeiru ne’e maka Nicolao Lobato konfia ba ida ne’e tanba ha’u hatene inglês uituan”. Nia konta

“Purtantu fundador ha’u hatete, ita hare’e iha istória faktual 28 novembru se mak proklama? Xavier Amaral, nia mak lee. Maibe se mak hakerek no mai husi se? mai husi Komite Sentral FRETILIN, komite sentral deklara no proklama maibe se mak iha komite sentral halo desizaun ne’e? Mari Alkatiri mós iha ne’eba, sira iha ne’eba halo desizaun”.

Depois Repúblika moris iha 28 Novembru, invazaun tama iha 7 dezembru 1975. Iha Tinan 1981 “ita bele hateten komite sentral mate”.

“Iha 1981 maun Xanana maka kaer fali luta, nia maka reorganiza no refunda FRETILIN reorganiza FALINTIL, entaun ha’u hateten nia maka tane ita to’o referendum. Entaun Xavier do Amaral no Nicolao Lobato maka fundador, Xanana restaurador”. Ramos-Horta deklara

TAGS
Share This