𝗦𝗶𝗺𝗲𝗶𝗿𝗮 𝗔𝗦𝗘𝗔𝗡 𝗕𝗮 𝗗𝗮𝗹𝗮 𝟰𝟳°, 𝗔𝗽𝗼𝘀𝘁𝗮 𝗕𝗮 “𝗜𝗻𝗸𝗹𝘂𝘇𝗶𝘃𝗶𝗱𝗮𝗱𝗲 & 𝗦𝘂𝘀𝘁𝗲𝗻𝘁𝗮𝗯𝗶𝗹𝗶𝗱𝗮𝗱𝗲”.

Imajem : Bandeira Estadu Membru ASEAN

SAP News : Simeira ASEAN nian ba dala 47 ne’ebe sei hala’o iha Lumpur, iha Malázia, 26-28 Outubru 2025 ne’e ho tema “Inkluzividade no Sustentabilidade.” Timor-Leste sei adere ofisialmente sai membru plenu ba 11°.

Tuir konvite husi Primeiru-Ministru Malázia no Prezidente ASEAN nian ba tinan 2025 Honorável Dato’ Seri Anwar Ibrahim katak Sekretáriu-Jerál ASEAN nian, Dr. Kao Kim Hourn, sei lidera Delegasaun Sekretariadu ASEAN nian hodi partisipa iha Simeira ASEAN nian ba dala 47.

“Simeira sira ne’ebé iha relasaun ho ida-ne’e iha Lumpur, iha Malázia, 26-28 Outubru 2025 ne’e ho tema “Inkluzividade no Sustentabilidade.” Sita página ASEAN, Malásia, 23/10/2025

Eventu importante balun ne’ebé sei akontese iha marjen hosi série enkontru sira inklui Asinatura hosi Deklarasaun kona-ba Admisaun Timor-Leste nian ba ASEAN iha loron 26 Outubru 2025.

Serimónia Asinatura hosi Instrumentu Adezaun ba Tratadu Amizade no Kooperasaun iha Sudeste Aziátiku (TAC) hosi Finlándia, Serimónia Asinatura hosi Protokolu Alterasaun Daruak hosi Komérsiu ASEAN nian Akordu (ATIGA), Simeira Líder sira Parseria Ekonómika Komprensivu Rejionál (RCEP) ba dala 5 no mós Serimónia Aprezentasaun Prémiu ASEAN.

Molok Simeira, Dr. Kao sei partisipa iha série enkontru ministeriál sira, ne’ebé inklui Enkontru Ministru Negósiu Estranjeiru sira ASEAN nian (AMM), Enkontru Konsellu Komunidade Polítika-Seguransa ASEAN nian (APSC) ba dala 30, Enkontru Konsellu Koordenasaun ASEAN nian (ACC) ba dala 37, no Enkontru Ministru Negósiu Estranjeiru no Ekonómiku ASEAN nian iha loron 25 fulan-Outubru 2025.

Dr. Kao mós sei hala’o enkontru bilaterál sira ho dignitáriu nivel aas sira hosi Estadu-membru sira ASEAN nian no mós hosi ninia parseiru esternu sira no organizasaun internasionál sira hodi troka hanoin sira kona-ba hasa’e kooperasaun ne’ebé eziste, esplora área foun sira ba kolaborasaun no avansa esforsu sira harii Komunidade ASEAN nian.

Série enkontru nivel aas nian sei fornese oportunidade importante ida atu halo balansu ba progresu ASEAN nian, estabelese diresaun sira iha futuru no reafirma kompromisu ASEAN nian ba pás rejionál, estabilidade, seguransa no dezenvolvimentu sustentável no inkluzivu.

Antes ne’e, Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão atualiza mós ba Prezidente Repúblika José Manuel Ramos-Horta kona-ba servisu governu nian ne’ebe foka ba Timor-Leste nia preparasun adezaun ba Association of Southeast Asian Nations (ASEAN).

“Ha’u mós informa ba Presidente Republika katak, ita halo hela ita-nia preparasaun atu tama ba ASEAN laos fasil, komplikadu maibé buat hotu ita tenki prepara iha setor legal nian, ita prepara hotu ona”.Dehan PM Xanana ba Jornalista sira iha Palasiu Presidensial Nicolau Lobato Bairo -Pite Quinta feira,(16/10/2025)

Governu mós aprova projetu rezolusaun ne’ebe aprezenta husi Ministru Negosius Estranjeirus no Kooperasaun Bendito Freitas no Vise Ministra Asuntu ASEAN Milena Maria Da Costa Rangel kona ba kriterius designasaun no garantia kontinuidade ponto fokal Timor Leste nian ba ASEAN.

Delegasaun Timor-Leste ba Malásia hodi partisipa iha serimónia solene adezaun ba ASEAN sei aranka iha loron 24 fulan Outubru no sei fila iha loron 29 fulan Outubru 2025.

Delegasaun ofisial hosi Timor-Leste mak hanesan Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, Vise Primeiru Ministru Francisco Kalbuadi Lay, Ministru Negosius Estranjeirus no Kooperasaun Bendito Freitas no Vise Ministra Asuntu ASEAN Milena Maria Da Costa Rangel, Ministru Transporte no Telecomunicações Miguel Manetelo, Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial Expedito Dias Ximenes, Vise Ministru Asuntu Parlamentares Adérito Hugo da Costa no Xefe Bankada CNRT, FRETILIN, PD, KHUNTO & PLP.

Konvidadu internasional ne’ebe sei partisipa iha serimónia ne’e maka Presidente United States Donald J. Trump, Presidente Republika Brasil, no representante sira seluk hosi nasaun oioin.

 

TAGS
Share This