Kaduak Lakon Vida ! Estudante Husu Igreza Hadia Birokrasia & Regulamentu
Imajem : Lautem oan halo Konferénsia imprensa krítika servisu administrasaun Parokia Cristo Liurai Lautem nian iha Díli, 31/01/2026
SAPNewsTL, Díli : Ligadu ho kaduak na’in rua ne’ebe lakon vida ho asidente tráfegu iha Apikuru wainhira atu ba trata sertidaun baptizmu iha Baucau. Estudante Lautem oan husu CET hadia sistema birokrasia no prazu sertidaun baptizmu iha Dioseze Baucau.
Daniel da Silva – SAP News Plus
Bazeia ba regulamentu administrasaun husi Parokia Kristu-rei de Laútem ne’ebe la’o kleur ona iha tempu barak nia laran, estudante sira sira preokupa despeza ba administrasaun no birokrasia tanba fo risku ba sarani sira.
“Ami sarani hakarak hato’o ami nia lamentasaun tanba dala barak fó prejuizu ba sarani sira laos de’it ba despeza ka gastus ne’ebé selu ba administrasaun maibé fó risku mos ba sarani sira nia vida”. Hateten Porta voz Apolinário da Silva iha Jardim 5 Maio, 31/01/2026
Relasiona ho alin nain rua (kaduak) ne’ebe mate iha dia 27 de janeiru de 2026, fanun sarani sira hotu tamba alin nain rua lakon vida kauza husi regulamentu ne’ebe impoen husi Parokia de Laútem.
Motivu husi kaduak nain rua lakon vida tamba sira lori hela karta rekerimentu husi parokia Laútem ba dioseze Baukau, tan de’it atu muda avo nia naran husi sira-nia sertidaun batismu.
Nune’e sira bele registu iha Universidade tamba kaduak nain rua finalista sekundária, infelizmente sira to’o de’it iha dalan Api-kuru nian sira hetan asidente trafiku no rezulta ida mate fatin no ida seluk konsegue evakua ba ospital mak ís kotu iha dalan.
“Ami sarani husi Parokia Kristu-Rei de Lautem hakarak kumpri no kontribui nafatin ba regulamentu administrativu sira hotu maibe to’o ona tempu halo revizaun ba regra sira ne’ebe la nesesariu no sempre fó prejuiju ba sarani sira iha tempu naruk nia laran”. Nia sublina
Bazeia ba situasaun sira ne’e hotu maka sarani husi parokia Kristu-Rei de Laútem ezize ba autoridade sira Igreja Katóliku nian liu-liu Parokia Kristu-Rei de Lautem hanesan tuir mai ne’e :
1. Husu ba Parokia tenke fixa regra sira kona ba pagamentu nian iha kuadru avizu, nune’e bele fasilita sarani sira, bele evita korupsaun no pratika nepotismu iha laran.
2. Fixa presu nesesariu pagamentu sertidaun nian no dokumentu susesoria balun hanesan deklarasaun no rekerimentu sira tuir kondisaun ekonómiku Sarani sira nian.
3. Ami la konkorda prazu validasaun Sertidaun Batismu nian ne’ebe fixa de’it ho prazu fulan 6 ka tinan ida, tamba ne’e ami sujere halo mudansa ba prazu validasaun sertidaun batismu nian pelu menus fó tinan 3 ba leten ka diak liu halakon total, nune’e evita sarani sira halo gastus bebeik tamba sarani sira iha foho barak liu iha situasaun vulneravel.
4. Halakon ka simplifika regulamentu sira ne’ebe fó impaktu ba sarani sira hanesan rekerimentu hodi evita riskus sira iha dalan. “Ami sujere sasan kikoan sira ne’e rezolve de’it Parokia laran, la presiza to’o iha Dioseze Baukau”.
5. Prepara kondisaun minimu ba sarani sira inklui funsionáriu sira iha parokia laran, por exemplu prepara kadeira no ar kondisional balun tamba sarani sira barak inklui katuas no ferik sira mak tur iha rai no balun hamriik de’it durante atendimentu nia laran.
”Ami sarani sira-nia rekomendasaun ho hanoin pozitivu katak ita hakarak melhoria ita-nia sistema administrasaun iha parokia laran hodi bele fasilita sarani sira no evita risku sira”. Nia sublina
Estudante sira husu ba lider Igreja katolika liu-liu Conferensia Episkopal Timorense (CET) hodi garante no promove direitos humanus no justisa social ba sarani sira hodi bele foti medida adekuadu ba sarani sira iha âmbito implementasaun regulamentu administrasaun iha Dioseze no Parokia sira iha territoriu Timor-laran tomak.
Iha fatin hanesan, Yazalde Xavier preokupa
kada sertidaun sarani selu 10 dolar, karta rekerimentu selu 16 dolar no selu 7 dolar iha dioseze tanba povu barak kbiit laek.
“Ami halo sertidaun foun ekivale 10 dolar, halo karta rekerimentu ekivale 16 dolar (balun selu 2 dolar, ida ne’e injustiça) surat tahan ida iha dioseze ekivale 7 dolar, ami lakohi mosu tendênsia koruptu no injustiça iha igreja, ami sarani hakarak kontribui ho hanoin pozitivu no boa fé ba futuru ne’ebe melhor”. Nia dehan
Entretantu, tuir kronolojia ne’ebe SAP News TL asesu liu hosi Pajina Facebook Suku Mahina 1, Iha loron 27 fulan Janeiro tinan 2026 katak feton kaduak na’in 2 ne’e hala’o viajem ho motor husi Mahina-I atu ba Baucau, maka infelizmente hetan desastre iha área Apikuru, Suku Baduru postu administrativu Lautém.
“Iha akontesimentu ne’e, alin feto na’in-rua monu ho motor, ida mate fatin, no ida seluk konsege lori ba ospitál, maibé mate iha dalan antes hetan atendimentu médiku”.
Matebian nain rua nu’udar membru akolitus ativu husi Parókia Cristo Liurai Lautém, vigararia de Lautém.
Matebian na’in rua ne’e orijem hosi Suku Mahina-I, finalista hosi Eskola Sekundáriu Jeral Númeru 1 Lautém, munisípiu Lautém.
Maktoban Lia & Lila ba hamutuk ho maromak, hela ho maromak no la’o ho maromak Iha nia naroman nabilan rohan laek. Adeus no adeus.
Ligadu ho notísia ne’e, SAP News TL seidauk halo komfirmasaun ho parte Paroku Cristo Liurai Lautem, nune’e SAPNews sei halo komfirmasaun ho parte igreja iha tempu badak.