Wainhira Udan,Kapitál Díli Sofre Inundasaun & Bee Nakonu Iha Estrada

Imajem : Inundasaun Iha Kapital Dili
SAPNewsTL, Díli : Relativamente ho udan tun durante oras 5 (17:00-22:00) rezulta sidade Dili sofre inundasaun iha Bidau, Kolmera, Balide, Ai-tarak laran, Largo Lecidere no seluk tan.
Udan ho intensidade boot ne’e rezulta inundasoens iha fati-fatin no hamosu engrafamentu tanba bee nakonu ka intupida iha valeta (drainajem) sira iha área Bidau, Kolmera, Balide, Ai-tarak laran, Largo Lecidere no seluk tan.
Tuir observasaun iha terrenu nota katak udan-boot ne’e akontese husi area Tasi-Tolu, postu administrativu Dom Aleixo to’o Postu administrativu Cristo Rei, Munisípiu Díli.
To’o oras ne’e, udan seidauk para, nune’e bee nakonu estrada hodi kontribui ba engrafamentu no prejudika movimentasaun transporte públiku no privadu sira iha kapital Díli.
Inundasaun
Inundação mak desastre naturál ida ne’ebé mosu bainhira bee sae no kobre rai ne’ebé normal la iha bee. Iha nasaun barak, inklui iha Timor-Leste, inundação akontese dala barak durante tempu udan boot. Problema ida-ne’e la’ós deit estraga uma no estrada, maibé mos afeta vida umana no dezenvolvimentu ekonomia.
Kauza Hosi Inundasaun
Udan-Boot : bainhira udan tun ho intensidade aas no kleur naruk, rai la bele absorve hotu bee ne’ebé mai. Tuir mai, bee sai liu hosi mota no kanal sira, hodi halo inundação no nakonu iha estrada urbanu.
Mudansa Klimátika : halo tempu sai la previsível. Udan bele tun ho forsa boot iha tempu badak, hanesan ne’ebé akontese iha rai barak iha mundu inklui Timor-Leste ne’ebe akontese daudaun.
Desmatamentu : Bainhira ai-horis sira hetan tesi no lakon, ema halo uma iha rai-lolon sira, rai la iha tan forsa atu tahan bee. Ai-horis normal mak ajuda absorve bee no prevene mota sae lalais.
Sistema Drenajen La Di’ak : Iha area urbana, bainhira kanal no drenajen taka ho lixo, valeta klot, ema soe foer arbiru halo bee intupidu, bee la bele la’o loos ba mota ka tasi. Ida-ne’e halo bee halibur no kobre estrada no uma.
Dezenvolvimentu La Planeadu : Estrada nia inklinasaun aas liu fundasaun uma nian, valeta kiik liu volume bee, estrada halo iha valeta leten, konstrusaun uma iha beira mota ka iha fatin ne’ebé baixa aumenta risku inundasaun.
Inundação mak problema séria ne’ebé presiza atensaun hotu-hotu. Governu no komunidade tenki servisu hamutuk atu prevene liu hosi kuda ai-horis, hadi’a drenajen, no halo planeamentu urbana ne’ebé di’ak. Edukasaun ba komunidade kona ba jestaun desastre mos importante tebes atu hamenus risku no proteje ema no propriedade sira.


