Konsellu Imprensa Fasilita Formasaun Editorial Ba Jornalista Média Nasionál Sira

Imajem : Edital
SAPNewsTL, Ainaru– Conselho de Imprensa Timor-Leste (CI-TL) realiza formasaun ba jornalista na’in 29 kona-ba hakerek editorial ho objetivu atu hametin kapasidade média sira iha analiza no produz kontéudu opiniaun ne’ebé bazeia ba faktu, no evidénsia.
Formasaun ne’e ho objetivu atu hasa’e koñesimentu no kapasidade jornalista sira hodi komprende, halo analiza no hakerek tuir estrutura no prinsípiu jornalístiku.
Diretor CI-TL, DADM Alberico da Costa Junior hateten, formasaun ne’e mosu tanba iha nesesidade atu aumenta produsaun editorial liuliu iha média online.
“Ami akompaña durante ne’e hakerek editorial, ami ladún haree iha publikasaun média nian. Média balun iha editorial, hanesan GMN iha editorial, Timor Post iha editorial, RTTL iha editorial no Independente mos iha editorial. Maibé ami haree kuaze média online sira laiha editorial.” Dehan Diretor CI-TL, DADM Alberico da Costa Junior ba jornalista Sira iha Salaun Sara Ainaro, Tersa-feira 25/08/2026
Alberico hatutan, editorial nu’udar parte hosi jornalizmu ne’ebé iha natureza analítika. Tanba ne’e, presiza editor ka xefe redasaun ne’ebé iha kapasidade hakerek no kompriende Pozisaun média.
“Editorial ne’e parte husi jornalizmu tanba ne’e buat ne’ebé analítiku. Ita presiza ema ne’ebé iha abilidade hakerek, tanba editor ho xefe redasaun mak hatene, tanba editorial reprezenta opiniaun hosi média, la’ós opiniaun pesoál hosi jornalista.” Nia Haktuir.
Nia esplika formasaun ne’e la’ós de’it atu ensina jornalista hakerek editorial, maibé mós atu hasa’e kapasidade sira iha análize no identifikasaun problema ne’ebé mosu iha sosiedade.
“Liuhusi editorial ne’e ajuda sira atu fó solusaun ba problema ne’ebé mosu iha sosiedade, no ajuda sira atu hasa’e kapasidade iha analiza no identifika problema ne’ebe mosu.” Nia esplika
Nia espera jornalista sira ne’ebé partisipa iha formasaun bele kontinua pratika hakerek editorial, tanba abilidade ne’e presiza tempu, koñesimentu no aprendizajen kontinuadu.
Iha Fatin hanesan, Formador internasional Aloysius Arena Ariwibowo haktuir, antes hahú hakerek editorial, jornalista presiza komprende uluk konseitu editorial, polítika redasaun no pozisaun hosi média, inklui karakterístika hosi média televizaun, rádio no imprensa eskrita.
“Primeiru, ita tenki komprende uluk definisaun hosi editorial. Daruak, ita tenki haree aspetu kona-ba oinsá média ida iha polítika redasaun ka pozisaun redasaun nian. Datoluk, ita tenki haree karakterístika hosi média sira, hanesan média televizaun, média rádio no média imprensa eskrita.” Nia esplika.
Nia argumenta, jornalista sira presiza halo verifikasaun faktu antes uza informasaun iha editorial. Fonte tenki kompetente no kredível, enkuantu evidénsia no dadus presiza verifika diretamente iha terrenu.
“Editorial tenki iha opiniaun, maibé opiniaun ne’e tenki bazeia ba faktu, evidénsia no dadus ne’ebé fiável. Tamba ne’e jornalista sira presiza halo verifikasaun faktu antes uza informasaun iha editorial.” Nia afirma.
Tuir Aloysius, editorial iha papel importante iha jornalizmu tanba bele ajuda públiku komprende no analiza problema sira ne’ebé afeta sosiedade. Iha tempu ne’ebé informasaun barak liu hosi média oioin, editorial bele sai meiu ida atu orienta públiku liuhusi análize ne’ebé bazeia ba faktu.
Iha oportunidade hanesan, formandu Ana Maria da Silva haktuir, formasaun kona-ba Editorial Piece Writing importante tebes ba jornalista sira tanba bele ajuda hasa’e kapasidade editorial iha kada média, inklui atu dezenvolve editor ne’ebé di’ak, kritiku no proativu, maibé nafatin bazeia ba faktu, dadus no evidénsia, no la haluha prinsipiu Kódigu Étika Jornalístiku.
“Formasaun kona-ba Editorial Piece Writing ne’e importante tebes tanba ajuda ita iha kada média hodi sai editor ne’ebé di’ak, kritiku no proativu, maibé tenki bazeia ba faktu, dadus no evidénsia sira, no la sees husi Kódigu Étika Jornalístiku”. Esplika Ana Maria
Nia afirma liuhusi formasaun ne’e, jornalista sira mós aprende kona-ba lideransa estratéjika iha jornalizmu, lideransa editorial efetiva no oinsá atu halo desizaun editorial ne’ebé independente hosi presaun polítika, ekonómika no interese hosi ema ka grupu ne’ebé iha poder.
“Husi formasaun ne’e ami aprende mós kona-ba oinsá sai lideransa estratéjika iha jornalizmu, lideransa editorial efetiva no halo desizaun editorial ne’ebé independente hosi presaun polítika, ekonómika no makaer ukun sira. Buat barak tan mak ami sei aprende durante loron rua nia laran.” Nia esplika
Ana Maria mós hato’o apresiasaun ba Conselho de Imprensa Timor-Leste tanba fó oportunidade ba jornalista sira hosi média oioin atu partisipa iha formasaun Editorial Piece Writing ne’ebé hala’o iha Ainaro durante loron tolu.
Formandu ne’e espera bele motiva média sira iha Timor-Leste atu la’ós de’it produz notísia, maibé mós dezenvolve kontéudu analítiku liuhusi editorial ne’ebé bazeia ba faktu, evidénsia no dadus fiável, hodi ajuda públiku komprende problema no buka solusaun ba asuntu sira ne’ebé afeta sosiedade.
Formasaun ne’e envolve jornalista sira hosi média Loluwari.tl, GMN, RTTL.EP, Rádio Liberdade Dili,Radio Comunidade Comoro, Jornal Timor post, Radio Lorico Lian,Media STL-News,Media Demokrasia, Media One Timor, Media Lafaek News, Media Mudansa, Media VIP-TV, Media Independente, Garda Mor-Tv, Media Diligente online, inklui Media SAPNewsTL.


