Aumenta Produsaun ! Irrigasaun Ililai Sei Fornese Bee Ba Natar Hektar 500 Iha Lautém

Imajem : Primeiru Ministru, (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, no Ministru Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta, (MAPPF), Marcos da Cruz, inagura konstrusaun sistema irrigasaun modernu iha Laivai, 09/01/2026.
SAPNewsTL, Lautém : Primeiru Ministru, (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, no Ministru Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta, (MAPPF), Marcos da Cruz, inagura konstrusaun sistema irrigasaun modernu iha Suku Ililai, Postu Administrativu Lautém, Munisípiu Lautém.
Primeiru Ministru hateten projetu irrigasaun modernu ne’e sei kontribui direitamente ba aumentu produsaun hare, ho espetativa katak to’o tinan 2028 produsaun bele aumenta signifikativu.
“Ita hein katak to’o tinan 2028 produsaun bele aumenta. Agora iha imi-nia responsabilidade hodi mobiliza forsa hodi produz,” dehan Primeiru Ministru Kau Rala Xanana Gusmão iha Laivai, 09/01/2026
PM Xanana mós lembra katak iha tempu Governu IV, wainhira krize ai-han akontese iha mundu tomak, Governu halo programa Povu Kuda, Governu Sosa, maibé programa ne’e la la’o ho diak tanba kustu produsaun a’as liu, inklui mina, adubus no ekipamentu agrikultura, ne’ebé karun liu kompara ho folin foos importadu.
“Ne’e mak ita presiza hanorin povu katak ita produz hodi han rasik no redús osan ne’ebé ita hasai ba rai liur”.
Xefe Governu ne’e dehan produsaun agrikultura la bele hanoin rezultadu lalais, maibé presiza prosesu no kontinuidade, nune’e bele aumenta kuantidade produsaun hare iha futuru.
“Governu kria ona kondisaun, agora imi nia parte mak partisipa no servisu hamutuk, nune’e povu bele sente benefísiu loos iha sira nia uma laran,” dehan nia.
Ministru Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta, Marcos da Cruz, hateten, irrigasaun ne’ebé inaugura ona iha Ililai hanesan parte husi planu boot Governu hodi aumenta produsaun agrikultura, pekuária, peskas no proteksaun florestas, tanba dezenu irrigasaun lubuk ida inklui iha Laivai komesa kedas husi 2015. Kanal irrigasaun haat ne’e bele fornese bee ba natar ho área ektares 500.
“Projeitu ida ne’e ita hatene katak, Kontratu ba konstrusaun irrigasaun asina iha 1 Dezembru 2022, ho durasaun tinan rua no gastus orsamentu hamutuk $9 millaun” Dehan Nia.
Nia mós apresia kolaborasaun husi líder lokál, inklui Prezidente Autoridade Munisípiu, xefe suku, xefe aldeia no povu, ne’ebé fo apoiu tomak too konstrusaun remata ho diak, tanba rai ne’e abandona durante tempu naruk.
Iha serimónia inaugurasaun ne’e mós Ministru Agrikultura Peska Pekuária no Floresta entrega ekipamentus mekanizasaun hanesan, Trator Kubota Mediu L 5018 Unidade 2 ho nia implementa mak hanesan Rotary Unidade 2 no Tasu Carua Unidade 1, Makina Kuda Hare Unidade 1, Rak/ Bandeja Viverus fatin 600 pes no Makina Kua Hare Unidade 2 hodi fasilita grupu agrikultura sira hodi fila rai hodi hasa’e produsaun Aihan.
Entretantu projetu konstrusaun sistema irigasaun modernu ne’ebe lokaliza iha Suku Ililai, Postu Administrativu Lautém, sei benifisia ba komunidade kuaze 40 resin ne’ebe hala’o atividade kuda hare.

