Susesu Servisu Iha Austrália, Carlos Gusmão Hari’i Fundasaun Opi-Op & Loke Sentru Formasaun

Imajem : Presidente Fundasaun Opi-Op Carlos Gusmão hamutuk ho Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão iha Gove District Nhulunbuy Northern Territory, Austrália, 02/08/2026. Foto : Carlos Gusmão
SAPNewsTL, Austrália : Traballador timoroan Carlos Gusmão ne’ebe hala’o knar Disability Support Worker iha Gove District Nhulunbuy Northern Territory, Austrália deside hari’i Fundasaun Opi-Op Timor-Leste hodi ajuda Timoroan sira liu hosi formasaun profisional no relevante ba merkadu traballu hodi kontribui ba prosesu dezenvolvimentu.
Fundasaun Opi-Op Timor-Leste hari’i ho vizaun alkansa sosiedade Timor-Leste ida ne’ebé profesionál, kompetitivu, inovativu, sivilizadu, saudavel, krítiku, justu no felisidade komum sidadaun nian liu hosi misaun misaun
- Promove no kapasita foin-sa’e Timoroan sira atu sira bele partisipa ativa no kontribui direta iha prosesu dezenvolvimentu nasionál.
- Kria espasu ne’ebé adekundu ba foin-sa’e Timoroan sira liuhosi sentru formasaun, diskusaun, semináriu, workshop no atividade akadémika sira seluk hodi dezenvolve no kapasita sira-nia an.
- Haburas ideia, inisiativa no hahalok sira hodi dudu dezenvolvimentu iha setór hotu iha Timor-Leste.
Fundasaun Opi-Op nu’udar espasu aprendizajem ba jovens no foinsa’e sira hodi hamutuk, fahe hanoin, halibur ideia, no halo asaun ba dezenvolvimentu nasional liu hosi transforma no muda mentalidade foin-sa’e sira-nian ho hanoin krítiku, edukadu, formadu, sivilizadu, kompetitivu no demokrátiku.
Presidente Fundasaun Opi-Op Carlos Gusmão hateten sentru formasaun ne’e hodi ajuda Timoroan sira atravez de formasaun kualidade no relevante ho merkadu traballu hodi partisipa ativa no sai sentru ba dezenvolviemntu.
“Formasaun ne’e bazeia ba nesesidade merkadu liu hosi kria kursu, diskusaun, semináriu, workshop, no atividade akadémika sira seluk hodi dezenvolve no kapasita Timoroan sira iha lian Ingles, Portugés, Espanhola no Ingles ba Labarik, kursu farmasia, saúde públika, akontabilidade, no jornalizmu”. Informa Presidente Fundasaun Opi-Op Carlos Gusmão ba SAPNews liu hosi entrevista online iha Austrália, 17/08/2026.
Fundasaun ne’e sei haree posibilidade sira hodi fornese oportunidade adekuadu, nune’e bele kapasita foin-sa’e sira iha area área engenharia no artifisial intelejénsia, tékniku informátika no administrasaun.
“Kria espaşu adekuadu ba foin-sa’e sira liuhusi sentru formasaun, halo diskusaun, semináriu, workshop, no atividade akadémika sira hodi dezenvolve kumhesimentu, abilidade no atetude joven sira nian”.
Carlos dehan motivasaun boot ne’ebé inspira nia hodi deside hamutuk ho nia maluk sira hari’i fundasaun ne’e mak númeru jovens iha Non Employment, Education and Tranning (NEET) ne’ebé sa’e to’o 105.882 iha Timor-Leste, jovens ho idade produtivu barak sai dezempregadu, laiha asesu ba edukasaun nivel superior no treinamentu ne’ebe profisiosal, dadus ne’e fo responsabilidade timoroan hotu inklui governu hodi kria oportunidade no espasu ba sira.
“Dadus NEET hatudu indikasaun ba dejafiu nasionál ne’ebe presiza iha oportunidade no espasu adekuadu ba sira, ne’e ke’e ami nia responsabilidade atu kontribui uituan no motiva ami atu foti responsabilidade hodi fornese oportunidade ba joven sira hodi dezenvolve no prepara an ba kampu servisu hosi rai-laran no diaspora”. Nia sublinha
Bazeia ba dadus husi Sensus Populasaun Uma-Kain 2022 hatudu katak Timor-Leste iha populasaun hamutuk, 1.340.125. Husi total populasaun ne’e, jovens hamutuk 105.882 ho idade 15-24 la tama iha empregu, edukasaun ka treinamentu profisionál. Ba grupu idade 15-24 persentajen mane ne’ebé tama iha empregu, edukasaun ka treinamentu profisionál hamutuk 29,1% no feto hamutuk 29,6%.
Iha sorin seluk, Vise Presidente Fundasaun Sergio da Costa komfirma oras ne’e estabelese ona sekretariadu permanente iha Dili no rehabilitasaun ba sentru formasaun, tan ne’e tempu badak sei loke rejistrasaun ba jovens hirak ne’ebe falta oportunidade ba aprende bele hola parte hodi tuir formasaun sira iha area lingua estranjeira,
“Ami agora estab estabelese ona sekretariadu permanente iha Dili no rehabilita edifisiu ne’ebe sei uza ba kursu, nune’e iha tempu badak ami sei hahú loke rejistrasaun ba kursu sira ne’ebe ami prepara ona nia kalendáriu”.
Sergio husu ba joven sira ne’ebe laiha oportunidade formasaun no treinamentu bele hakbesik an ba sentru ne’e hodi bele hasa’e nia kunhesimentu no kapasidade profisional liu hosi kursu ne’ebe Opi-Op Foundation oferese.
“Ha’u husu ba jovens sira ne’ebe seidauk iha oportunidade bele hakbesik an mai sentru formasaun ne’e, wainhira ami anunsia ona kalendariu rejistrasaun”. Nia husu
Sentru formasaun ne’e lokaliza iha resintu Sede Suku Bidau Santada ho ambiente ne’ebe seguru, komfortavel, no livre husi barullu, joven sira ne’ebe seidauk hetan oportunidade kursu liliu iha area mensiodanu iha leten bele halo rejistrasaun hodi tuir kursu.
Formasaun ne’e kompostu hosi departamentu hitu hanesan lingua ingles, portugés, espanola, kursu farmasia, saúde públiku, akontabilidade no jornalizmu, Kursu ne’e sei oferese mós area engenharia, teknolojia informátika no administrasaun, kada formasaun sei dura durante fulan tolu, kompleta ho semináriu no enkontru dala tolu kada semana.
Kobertura ne’e SAPNews halo tanba servisu hamutuk ho Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKomS) liu hosi programa advertorial.


