Iha Tempu Luta & Lutu Líder Sempre Hamutuk, Ne’e Mak Kultura TL ! Taur Fo Obrigadu Ba Lu Olo

Imajem : Espesial
SAPNewsTL, Díli : Iha momentu triste no laran susar, unidade entre líder nasionál sira sai hanesan simbolu ida ba forsa no solidariedade nasional. Falesimentu fígura nasional Presidente Repúbliku (2017-2022), Saudozu Francisco Guterres Lu Olo nu’udar lakon boot ida ba povu Timor-Leste.
Lider sira-nia hamutuk iha presente hodi presta omenajem ba Saudozu Francisco Guterres Lu Olo hanesan mós iha tempu luta ba libertasaun patria, bainhira líder sira hamutuk hodi hasoru dezafiu no sakrifísiu boot ba independénsia, ohin loron sira kontinua hatudu espíritu unidade iha tempu difísil.
Iha serimónia lutu no despedida ba figura importante nasaun nian, líder polítiku no estadista Saudozu Lu Olo, sira hatudu respeitu, solidariedade no apoiu malu simboliza katak lider sira ne’ebé hakuak malu fahe sentidu triste no nunka haluha malu sai mensajen forte ida katak interese nasaun tenke aas liu diferensa polítika ka opiniaun sira.
Unidade iha tempu susar hanorin povu katak forsa ida ne’ebé boot liu mak buka malu hamutuk no solidariedade. Nune’e, lider sira-nia prezensa hamutuk onra ba Saudozu Lu Olo, maibé mós atu reafirma kompromisu ba dame, unidade no dezenvolvimentu Timor-Leste.
Falesimentu Antigu Prezidente Repúblika no líder históriku FRETILIN, Francisco Guterres “Lu Olo”, lori sentidu triste boot ba povu Timor-Leste. Iha momentu lutu ida-ne’e, lider nasionál sira hatudu unidade no solidariedade, hamutuk hodi fó respeitu ikus ba Lu Olo ne’ebé durante nia moris dedika an tomak ba luta libertasaun patria no konstrusaun nasaun.
Imajen líder sira-nia ne’ebé hakuak malu no fó apoiu emosional malu durante serimónia lutu nian reflete istória naruk ida kona-ba unidade iha tempu difísil hanesan iha tempu resistênsia, bainhira líder sira hamutuk hasoru susar no sakrifísiu hodi luta ba ukun an.
Maski iha diferensa polítika ideolòjika no variedade pensamentu, maibe falesimentu Saudozu Lu Olo lori mensajen forte no fanun lider sira katak interese nasaun no respeitu ba herói funu na’in sira sempre sai prioridade.
Momentu difisil ne’e fo hanoin no fanun povu Timor-Leste katak unidade, solidariedade no respeitu malu mak sai ita-nia kultura & valór importante ne’ebé tenke kontinua rai metin no hatutan husi jerasaun ba jerasaun.
Iha tempu luta, lider sira hamutuk, iha tempu lutu, líder nasionál sira nafatin hamutuk. Ne’e mak legadu unidade ne’ebé Lu Olo husik ba povu Timor-Leste.
Eis Primeiru Ministru, Taur Matan Ruak hateten Timor-Leste lakon ema diak ida ne’ebé durante nia moris hatudu karakterístika impar, pasiente, determinadu, disiplinadu no fiel ba misaun ne’ebé nia simu.
”Timor lakon boot, povu Timor lakon ema diak ida. Maun Lu-Olo mak ema ida ne’ebé impar, pasiente, determinadu, disiplinadu no sempre kumpri nia misaun. Ita lakon nia isin, maibé nia dalan no hanoin sei hela nafatin ba ita hotu.” Dehan Eis PM Taur Matan Ruak iha Farol, 23/06/2026
Eis Presidente Repúblika ne’e hatutan kontribuisaun Saudozu Lu-Olo ba nasaun sei sai legadu ida ne’ebé importante ba jerasaun agora no jerasaun sira tuir mai.
”Obrigadu ba Maun Lu tanba kontribui ona ba Timor-Leste no husik hela legadu ba ita hotu liuliu ba jerasaun sira tuir mai.” Nia hatutan
Matan Ruak husu ba povu Timor-Leste atu kontinua servisu hamutuk hodi lori nasaun ba oin no kombate desafiu sira ne’ebé nasaun sei enfrenta.
”Ita ne’ebé moris tenke kontinua tuir dalan ne’ebé nia husik hela. Hamutuk ita tenke kombate mukit, kiak, dezempregu no mizeria iha ita-nia rain. Ita hetan ona ukun-an, maibé luta ba moris-di’ak seidauk remata.” Nia informa.
Eis Guerileiru ne’e mós espresa sentidu kondolénsia profundu ba família enlutada, liuliu ba esposa no oan sira Eis Presidente Repúblika Lu-Olo nian.
”Ami expresa ami-nia sentidu kondolénsia profundu ba nia kaben no oan sira. Sira la mesak tanba povu Timor-Leste hamutuk iha sira-nia sorin iha tempu difísil ida ne’e.” Nia akresenta.
Matan Ruak mos relata tempu ikus ne’ebé nia hasoru malu ho Lu-Olo iha ospitál no durante tratamentu médiku iha Malázia.
”Antes ha’u fila hosi ospitál, ha’u despede no hateten ba nia katak ami hotu la haluha nia no sei hamutuk ho nia nafatin. Ikus liu, hakuak ikus ne’ebé ha’u fo ba nia mak iha Malázia.” nia Konta
Taur Matan Ruak mos husu povu tomak atu reza ba alma falesido no kontinua servisu ba dezenvolvimentu nasaun.
”Nia ba ona, no ita husu obrigadu ba buat hotu ne’ebé nia halo ba nasaun. Agora, ita sira ne’ebé moris tenke forte nafatin. Iha loron sira tuir mai ne’ebé ita sei lori nia ba nia deskansa fatin ikus, ita husu Maromak haraik fatin ba nia hodi horik iha dame no hakmatek. Enkuantu ne’e, ita kontinua lori ita-nia rai ba oin”. Nia konklui.
Saudozu Francisco Guterres Lu Olo hakotu iis ho idade 71 iha loron 21 Junhu 2026, wainhira hala’o tratamentu intensivu iha Ospitál Prince Court-Malázia.
Oras ne’e kadáver Saudozu Francisco Guterres Lu Olo iha nia rezidénsia Farol hodi halo velória durante loron tolu, molok halot ba nia deskansa fatin ikus, iha Jardim dos Herois Metinaru, iha loron 26 Junhu 2026.
Saudozu Francisco Guterres “Lu-Olo” moris iha postu administrativu Ossu, munisípiu Viqueque, iha loron 7 Setembru 1954. Saudozu nu’udar veteranu, aswain funu na’in ne’ebe luta ba libertasaun patria iha tempu okupasaun indonezia to’o Timor-Leste hetan ukun rasik an.
Hafoin referendum no iha tempu independénsia, Saudozu sai Prezidente Assembleia Konstituinte iha 2001 no sai Prezidente Parlamentu Nasionál iha tinan 2002-2007.
Iha tinan 2007, Lu-Olo nu’udar Presidente Partidu Frente Revolusionáriu Timor-Leste Independente (FRETILIN) konkorre iha eleisaun prezidensiál ba periodu 2007 to’o 2012, maibé la konsege konkista vitória iha momentu ne’eba.
Tuir mai Iha tinan 2017, Lu Olo kontinua firme hodi kompete no konsege eleitu sai Presidente Repúblika Demokrátika Timor-Leste husi 20 Maiu 2017 to’o 20 Maiu 2022.
Durante nia mandatu, Lu-Olo hatudu nia lealdade, kompromisu no konsisténsia hodi defende no promove unidade nasionál, dialogu nasional, paz, estabilidade polítika, justisa no tau interese povu aas liu interese hothotu to’o mandatu remata.
Hafoin independénsia, Lu Olo hetan konfiansa no mantein lidera Partidu FRETILIN desde 2001 to’o ohin loron 21 fulan Junhu 2026 nia hakotu iis iha Malasia.
Saudozu Francisco Guterres Lu Olo ba ho Maromak, hela ho Maromak no hamutuk ho Maromak hodi sai nafatin tau matan ba povu no rai Timor-Leste. adeus no adeus. obrigadu barak ba dedikasaun tomak.


